Gion Barlac - Theo Candinas - E-Book

Gion Barlac E-Book

Theo Candinas

0,0
12,99 €

oder
-100%
Sammeln Sie Punkte in unserem Gutscheinprogramm und kaufen Sie E-Books und Hörbücher mit bis zu 100% Rabatt.

Mehr erfahren.
Beschreibung

Gion Barlac ist ein Mann in den Dreissigern, katholisch, aus guter Familie. Er legt Wert darauf, sich so auszudrücken, dass man ihn versteht, ohne nachzufragen. Theo Candinas beschreibt in einer prägnanten Wortwahl die Figur des Gion Barlac und was Barlacs Leben und Denken beeinflusst. Das Werk erschien 1975 auf Rumantsch und hat seit seinem Erscheinen stark bewegt und vermochte Tabus zu brechen. Gion Barlac wurde eine Art Kultfigur. Der Inhalt des Buches ist immer noch aktuell: die Gesellschaft und ihre Konventionen, der Mensch der sich darin bewegt, einengen lässt und zuweilen Ketten sprengt.

Das E-Book können Sie in Legimi-Apps oder einer beliebigen App lesen, die das folgende Format unterstützen:

EPUB

Veröffentlichungsjahr: 2023

Bewertungen
0,0
0
0
0
0
0
Mehr Informationen
Mehr Informationen
Legimi prüft nicht, ob Rezensionen von Nutzern stammen, die den betreffenden Titel tatsächlich gekauft oder gelesen/gehört haben. Wir entfernen aber gefälschte Rezensionen.



Theo Candinas

Gion Barlac

Collavuraziun

Esther Krättli

Grafica

Ramun Spescha, Cuira

Responsabla per l'ediziun

Chasa Editura Rumantscha, Anita Capaul

Die «Historias da Gion Barlac» wurden erstmals 1975 in rätoromanischer Sprache (sursilvan) herausgegeben. Es folgten Übersetzungen in Engadinerromanisch, Tessiner Dialekt, Dolomitenladinisch und Italienisch. Die vorliegende deutsche Version der Geschichten von Gion Barlac beruht auf einer freien Übertragung des Autors, die erstmals 2011 im Kurzgeschichtenband «Zwischen Traum und Wirklichkeit» erschienen ist.

© 2012 Chasa Editura Rumantscha, Cuira

eISBN 978-3-0384-5936-1

Cuntegn

Gion Barlac ei el claus

Gion Barlac im Gehege

Gion Barlac cumpra in auto

Gion Barlac kauft ein Auto

Gion Barlac fa termagls cun la maschina

Gion Barlac spielt mit der Maschine

Gion Barlac traversa il sumfil

Gion Barlac übersteigt den Grat

Gion Barlac fa in pop

Gion Barlac macht ein Kind

Gion Barlac e las fluras

Gion Barlac und die Blumen

Gion Barlac fa in viadi

Gion Barlacs Reise

Gion Barlac setschenta

Gion Barlac landet

Gion Barlac entra

Gion Barlac tritt ein

Gion Barlac sortescha

Gion Barlac tritt aus

Gion Barlac ha concepiu

Gion Barlac hat empfangen

Gion Barlac va sin la glina

Gion Barlac geht auf den Mond

Gion Barlac mira en in lag

Gion Barlac an einem See

Gion Barlac ha in spina

Gion Barlac hat einen Splitter

Gion Barlac fa politica

Gion Barlac macht Politik

Gion Barlac pren decisiuns

Gion Barlac trifft Entscheidungen

Gion Barlac ha mazzau il procuratur public

Gion Barlac hat den Staatsanwalt umgebracht

Gion Barlac e las litgivas

Gion Barlac und die Forellen

Gion Barlac ed ils analfabets

Gion Barlac und die Analphabeten

Gion Barlac fa cultura

Gion Barlac macht Kultur

Gion Barlac less rumper las cadeinas

Gion Barlac will Ketten zerreissen

Gion Barlac ha tema

Gion Barlac hat Angst

Erregungen der heilsamen Art

Epilog von Iso Camartin

Biografia

Gion Barlac ei el claus

L’ura fa tictac. Gion Barlac ei el claus. Dapi cu fa l’ura tictac? Forsa dapi adina. Dapi cu ei Gion Barlac el claus? Forsa dapi l’entschatta! Ei il claus vegnius pli stretgs, ni ei Gion Barlac vegnius pli gronds?

L’ura fa tictac, Gion Barlac ei el claus. Tochen ussa eis el caminaus ad in caminar. Lu eis el seretenius ed ha fatg persenn ch’el ei ius adina en rudi-rudiala, entuorn ed entuorn.

En siu tschurvi va ei entuorn ed entuorn. Ses patratgs ein el claus. Siu saung fa rudi-rudiala. Ses sentiments ein el claus: El ei el claus. Il mund ei il tschiel da siu claus. El tonscha cun la cuppa-tgau el firmament. Las steilas ballontschan, tremblan e stezzan. La glina croda ord siu tschiel. Il sulegl ha rut il pér e s’envida buca pli. Gion Barlac ei el stgir. El stgir confrunta el cun las petgas da siu claus. El sdreina las petgas. El scarpetscha en las petgas sdernadas e croda. El ei el claus, el claus il pli stretg cun classena da spinas.

Lu ha Gion Barlac entschiet a scriver historias per mitschar dil claus. El ha scret la historia dalla ligiongia che vegneva adina pli liunga, pir ch’ins tagliava giu dad ella. La ligiongia ei vegnida aschi liunga ch’ella tunscheva tochen alla fin dil mund, e la historia era schi liunga ch’ella veva buca plaz en tut ils cudischs dil mund.

Perquei ha Gion Barlac stuiu entscheiver ina nova historia. El ha scret la historia digl um ch’ei vegnius satraus vivs en in vischi ner. Leu ha igl um giu peda da patertgar. Ed igl um ei vegnius alla perschuasiun ch’ei hagi era buca valiu la peina dad esser staus sin tiara per vegnir satraus vivs en in vischi ner. Aschia ha Gion Barlac stuiu tschercar ina ulteriura historia.

El ha scret la historia digl um che era tut persuls sil mund. Igl um ch’era persuls sil mund possedeva tut las casas e tut ils autos dil mund. Mo cu las casas ein vegnidas veglias e decadentas, negin che ha renovau ellas. Ed ils autos ein stai a mesa via senza ch’enzatgi muenti els. La raccolta ch’era els garnezis ei ida a smerscha, e las victualias ein smarschidas els magasins. Igl um ch’era persuls sil mund e veva tut las casas e tut ils autos ei morts dalla fom. Mo Gion Barlac ha anflau ina nova historia.

In um era tut persuls sil mund cun tut las bialas femnas dil mund. E mintgina dallas femnas leva posseder el suletta. Perquei han ellas scarpau en melli tocca igl um che era persuls sil mund cun tut las bialas femnas dil mund. E la historia ei stada a fin strusch ch’ella veva entschiet.

Mo l’ura fageva aunc adina tictac, e Gion Barlac era aunc adina el claus. El veva scret tontas historias. Mo ina, quella da Gion Barlac el claus, veva el emblidau da scriver. Perquei ch’el veva denton buca talien da scriver la historia da Gion Barlac el claus, ha el scret quella digl um che leva esser Diu. Igl um leva reger tschiel e tiara. Mo ils cussadents dil tschiel obedevan buca ad el, perquei ch’el era mo in carstgaun. Ed ils habitonts dalla tiara sefutravan dad el, perquei ch’el leva esser dapli ch’in carstgaun. Aschia ein tschiel e tiara i sutsu cun gl’um che leva esser Diu. Lu ha Gion Barlac entschiet da frestg ed ha scret ina nova historia.

El ha scaffiu in mund niev cun carstgauns novs ed in auter Diu. Mo prest ha el fatg persenn che la historia nova era aschi schliata sco la vedra. Perquei ha el priu in stilo da fleter ed ha fatg in streh gries atras l’entira scaffiziun.

Ussa ha Gion Barlac finalmein giu temps e peda da scriver la historia da siu claus, dils pals da seiv, dallas petgas e dalla classena. El ha envidau las steilas e la glina sur siu tgau ed ha mess in pér niev el sulegl. E da quella historia ei Gion Barlac staus il pli satisfatgs, perquei ch’ella ei la pli vera da tuttas.

Gion Barlac im Gehege

Die Uhr tickt. Gion Barlac steckt im Gehege. Seit wann tickt die Uhr? Vielleicht seit eh und je. Seit wann steckt Gion Barlac im Gehege? Vielleicht seit seiner Geburt. Ist das Gehege enger oder Gion Barlac grösser geworden?

Die Uhr tickt. Gion Barlac steckt im Gehege. Bis jetzt ist er dauernd gelaufen, ohne Rast und Ruh. Dann hat er angehalten und endlich gemerkt, dass er im Kreis gelaufen ist, immer im Kreis, rundherum.

In seinem Hirn dreht sich ein Rad. Seine Gedanken sind im Gehege. Sein Blut spielt Ringelreihen. Seine Gefühle sind im Gehege. Seine Welt ist sein Himmelszelt. Er stösst mit dem Schädel ans Firmament. Die Sterne wackeln, zittern, erlöschen. Der Mond stürzt aus seinem Himmel. Die Birne der Sonne ist kaputt, sie leuchtet nicht mehr. Gion Barlac steckt im Dunkeln. Im Dunkeln stösst er gegen die Pfosten seines Geheges. Er wirft die Pfosten um. Er stolpert über die umgeworfenen Pfosten. Er fällt. Er steckt im Gehege, im engsten Gehege.

Gion Barlac fing an, Geschichten zu schreiben, mit dem Ziel, aus dem Gehege auszubrechen. Er schrieb die Geschichte von der Wurst, die länger wurde, je mehr man abschnitt. Die Wurst wurde so lang, dass sie in allen Büchern der Welt keinen Platz gefunden hätte.

Darum musste Gion Barlac eine neue Geschichte beginnen. Er schrieb die Geschichte des Mannes, den man lebendig in schwarzem Sarg tief in die Erde versenkte. Dort unten fand der Mann endlich Zeit, über das Dasein nachzudenken. Der Mann gewann die Überzeugung, es sei nicht der Mühe wert, auf Erden zu leben, nur um in einem schwarzen Sarg begraben zu werden. Deshalb musste Gion Barlac eine dritte Geschichte erfinden.

Er schrieb die Geschichte des Mannes, der ganz allein auf der Welt war. Der Mann, der allein auf der Welt war, besass alle Häuser und alle Autos der Welt. Aber die Häuser wurden alt und niemand renovierte sie. Die Autos standen plötzlich still, mitten auf Strassen und Kreuzungen, und niemand schaffte sie beiseite. Die Ernte, die in den Speichern lag, ging zugrunde. Die Lebensmittel verfaulten. Der Mann, der allein war auf der Welt und alle Häuser und Autos besass, starb schliesslich vor Hunger. Da war Gion Barlac gezwungen, die vierte Geschichte zu erfinden. Die lautete so:

Ein Mann war ganz allein auf der Welt mit allen schönen Frauen der Welt. Und jede der Frauen wollte ihn haben, ihn besitzen für sich allein. Und weil sie das wollten, rissen sie den Mann, der allein war auf der Welt mit allen schönen Frauen der Welt, gewaltsam in tausend Stücke. Da war die Geschichte schon wieder zu Ende, kaum dass sie angefangen hatte.

Aber die Uhr tickte immer noch und Gion Barlac war noch immer in dem Gehege. Er hatte so viele Geschichten geschrieben. Nur die eine, die über Gion Barlac im Gehege, hatte er zu schreiben vergessen. Weil er jedoch keine Lust empfand, die Geschichte von Gion Barlac im Gehege zu schreiben, schrieb er die Geschichte vom Mann, der Gott sein wollte. Der Mann, der Gott sein wollte, wollte über Himmel und Erde herrschen. Doch die Bewohner des Himmels gehorchten ihm nicht, weil er nur Mensch war. Und die Bewohner der Erde wandten sich von ihm ab, weil er mehr als Mensch sein wollte. So gingen Himmel und Erde samt dem Mann unter, der hatte Gott sein wollen. Darum fing Gion Barlac abermals frisch an und schrieb eine neue Geschichte.

Er schuf eine neue Welt mit neuen Menschen und einem neuen Gott. Bald aber merkte er: Die neue Geschichte war ebenso schlecht wie die alten.

Deshalb nahm er einen Filzstift zur Hand und zog einen dicken Strich durch die gesamte Schöpfung.

Jetzt fand Gion Barlac endlich Zeit, die Geschichte seines Geheges, der Pfosten und der Latten zu schreiben. Er zündete Mond und Sterne an über seinem Haupte und schraubte der Sonne eine Glühbirne ein, die wiederum brannte.

Mit dieser Geschichte war Gion Barlac sehr zufrieden, weil sie die schönste von allen war.

Gion Barlac cumpra in auto

La fabrica d’autos Nova a Grondatsch producescha mintg’onn treitschienmelli vehichels da differents tips en gronda variaziun. Mellis luvrers fadigian lur paun en quei stabiliment. Mo per dar paun e lavur a tons, sto la fabrica era tschercar da vender ses products. Igl ei buca sufficient che mo enqualin cumpri, na biars, sche pusseivel tuts, ston cumprar in auto Nova. In’entira armada d’emploiai s’occupescha perquei dalla vendita. Per saver vender bia e bein maungla surtut la reclama funcziunar endretg. Pertgei la concurrenza dad autras fabricas crescha ad in crescher. La glieud dalla reclama sustegn perquei dil bi e dil bein la vendita d’auto Nova. Tgi che ha aunc buca auto sto cumprar in, e tgi che ha in veder sto cumprar in niev, quei ei la devisa dalla reclama.

Gion Barlac da Tardastga siemia era da cumprar in auto. Igl auto ei il siemi da nos dis e da nossas notgs. El ei il test da valur per il carstgaun da nies tschentaner. Sco igl auto, aschia igl um. Quei ei pia ina decisiun zun spinusa. Perquei ha Gion Barlac era buca ughegiau dad eleger la marca da ses siemis. Quei fa la reclama per el. La reclama discuviera ils siemis ils pli zuppai e legna ils giavischs ils pli intims. La reclama fa aunc dapli, ella sveglia giavischs e scaffescha siemis. Da tala maniera lavura era la reclama d’autos Nova. Quei va empau sco da pegliar miurs. La carnpiertg tila l’attenziun e sveglia igl interess. Digl interess nescha il giavisch da posseder. E cu il giavisch ei gronds avunda sedecida la miuretta dad ir el clauder.

Gion Barlac lavura en ina scrinaria da Tardastga sco cauluvrer. La reclama ha gia lignau ses siemis. Quei ei en sesez nuota striegn, pertgei tuts siemian il medem. Ina sera pia, cu el vegn dalla lavur, catta el en la scaffetta da brevs sper la gasetta ina copia gronda. Ina copia gronda ei in eveniment per ils Barlacs. Aschia serimna l’entira famiglia entuorn meisacuschina. Dalla cuviarta gronda sortescha il bab in prospect cun in auto resch tgietschen al frontispezi.

«Hai tgeinin bi», excloma Pia, la poppa dils Barlacs. E Tugnin, il mesaun, legia quei ch’ei scret en letras capitalas sutvi:

SCHE PAUPER NI REHUN,

SCHE GROND NI SEMPEL UM,

IN AUTO NOVA

MINTGIN CHE DROVA!

E la famiglia Barlac sfeglia pagina per pagina, admira las fuormas, studegia las recumandaziuns e savura il fried da colur frestga che sema dil prospect.

«Il Nova Universal paress dad esser il dretg», manegia il bab, «buca memia gronds e per in prezi raschuneivel!» «Mo dieunuardi, tgei tratgas era, Gion», dat la mumma denteren. «Il Rest dalla Cluntga ha era in Nova Universal, ti eis la finala cauluvrer e buca mo ina buccada manual.»

«Epi la fuorma veglia digl onn vargau, tuttavia buca moderna!» Gliez sa il Tugnin per franc. Lu volvan ei la pagina. Il Nova Special sepresenta. Limusina da luxus.

«E treis cavals dapli che quei Universal nausch», constatescha puspei Tugnin. Igl Albert che va en la tiarza reala ha cuninagada engartau la biala matta che sesa cun fatscha rienta e schuba cuorta al guvernagl. Da quei di el secapescha nuot. Mo el ei fetg scaldaus per la limusina da luxus. Sin la pagina suandonta ves’ins ina entira famiglia che fa ina spassegiada en in Nova Ultra. Bellezia aura ed ina cuntrada sco in paradis. «Resch novs, fatgs aposta per vus», legia Tugnin. «Vesas, aposta per nus», sustegn la mumma.

Ils buobs han interess per ils datums tecnics e tut las schicanas en detagl: bardigliaziun automatica, tenuta dalla via grondiusa, acceleraziun a 120 km/h en 14 secundas, spertadad maximala 180 km/h. Il bab tscherca il prezi e dat in schem, ferton che la mumma legia dad ault e cun commoziun las explicaziuns: «Signur Ventira ei in bab plein amur e quitau per sia famiglia.» Dunna Barlac metta il maun sil schui da siu mariu e cuntinuescha la lectura cun devoziun sco da leger il sogn Evangeli: «Con cuntents e leds che tuts ein el Nova Ultra! E la mumma vesa ora sco ina da vegn. Signur Ventira ei era in um da gronda responsabladad, perquei cumpra el la pleina segirtad per sia famiglia, in Nova Ultra per mo 11 996 francs.»

Arrivai al Nova Superior fa il bab halt e recloma la tscheina che freda gia da barschau. Duront il past patarla il radio sco in predicatur da fiastas. Era igl um dalla reclama per igl auto Nova ei semess al microfon e bigliaffescha ton sco’l po: «Umens da clamada che han success en la veta van en vacanzas en in Nova Ultra.»

Quei ei si l’aura per ils buobs. Els discuteschan sco caussa fatga las vacanzas da stad che meinan egl Ultra giu l’Italia. Mo il bab fa dano sco sch’el fuss il mender paltrun da Tardastga. «Ein quels dil Giachen Mellen buca era i giu sper la mar en vacanzas cun auto?» gida la mumma ils fegls. «Bein, cun in Nova Ultra, quella gnuccamenta», cumpletescha Tugnin. «Epi lez ei la finala mo in toc miradur e magliafom», recitescha Pia la litania ch’ella ha udiu mintgadi.

Suenter tscheina dislochescha l’entira bagascha en stiva. Ei sepostan davon la scaffa da manzegnas. Igl ei diesch avon las otg ed uras da reclama, ni TV spot, sco ils Barlacs san. Tugnin smacca in nuv e la finiastra magica sesarva. La reclama muossa la tiara dallas empermischuns a tut quels che vulan crer: Calamita e success per Mimi tiels ménders empermetta ella, perquei che Mimi lava ils dents cun pasta Radiosa e porta caltscheuls da Teilafalien. Eleganza perfetga e giuventetgna perpetna per la mumma che fa bogn en ieli Tuffaria e puprogna la fatscha cun sunscha Capiergna. In sien profund e nundisturbau pil bab. Pertgei el ha segirau l’entira famiglia tier l’assicuranza Tilacungeblas. E lu sepresenta il Nova Superior ed empermetta tut entochen l’eterna beadientscha. «Tgi che ei dapli e sa dapli conquista la veta e tila l’attenziun da tuts en in Nova Superior.» In signur da gronda eleganza schula d’in cantun dalla televisiun viers il miez dalla finiastra e cuntinuescha siu viadi el tgau ed en la fantasia dils Barlacs. Els ni audan ni vesan las novitads suandontas. Per els ei l’uiara dil Vietnam finida e la pasch cun l’Egipta stabilida.

«Quei signur el Superior ei gest in sco ti, papi», fa la Pia plein admiraziun, strenscha la bratschetta entuorn culiez e sesgrata vid la barba dil papi.

«O sche quel sa ver in Superior, pudein nus era star or in», prendan ils buobs il fil sco sch’els enconuschessen il signur dalla televisiun e sias relaziuns finanzialas. «Ti vegnas bein ad esser dapli ch’il Giachen Mellen», teissa la mumma vinavon. Ella vesa gia co las vischinas scutinan cun la cotschnur dalla scuidonza en fatscha: «Els van cul Nova Superior en vacanzas alla Riviera.»

«Per quella da stgella cuorer sur la greppa giu, eisi aunc nuota detg che l’entira muntanera stoppi suandar», seriscuda Gion Barlac miez per sesez. «Jeu en tuttacass buc», concluda el e va a letg.

Mo Gion Barlac ei gia ton sco piars. Ses siemis ein empleni dil Nova Superior. Cu el leva, auda el il laud dil Superior el radio, cu el va alla lavur grescha in placat da gronda dimensiun giud mintga mir. «Cumpra il Nova Superior, lu eis ti superiurs als auters!» Da miezdi arva el l’illustrada ed engarta igl auto da ses siemis, la sera sfeglia el la gasetta e vesa quei idol, e la televisiun marcla en gnarva e tschurvi fuorma, fried e colur dil Superior. La famiglia segida ton sco ella po.

Ed in bi di seferma in representant dalla auto Nova avon casa da Gion Barlac, arva las portas largias ed envida il patrun e l’entira famiglia ad ina cuorsa d’emprova cul Superior. Tut che setschenta els pulstrai loms, respira l’odur da lac e gauda la tarlischur da crom.