Jalo E-Book

Iljas Churi

• Herausgeber: Wydawnictwo Krakter
• Kategorie: Gesellschafts- und Liebesromane
• Sprache: Polnisch

Veröffentlichungsjahr: 2014

Beschreibung

Obsesyjna, niemal transowa powieść, której nie sposób streścić, tak jak nie sposób ustalić, co tak naprawdę wydarzyło się w życiu głównego bohatera ani kim on właściwie jest. Podejrzany o popełnienie kilku różnych przestępstw i osadzony w areszcie Jalo dostaje od strażników pióro i plik kartek, na których ma spisać zeznania. Ponawiane przez niego próby opowiedzenia własnej historii przynoszą jej kolejne warianty, w których gubią się nie tylko śledczy, ale i on sam. Postaci spotkanych przez niego kobiet i mężczyzn powracają po wielekroć, za każdym razem odsłaniając inne oblicze. W niekończącym się kołowrocie zdarzeń i opowieści, Jalo odkrywa stopniowo zapoznaną historię swojej rodziny. Tłem opowieści jest libańska wojna domowa oraz losy chrześcijańskiej mniejszości asyryjskiej – Wielka Historia, która odcisnęła swe piętno na życiu młodego bohatera. Wpisana w nią przemoc i ciągła konieczność określania własnej tożsamości na stałe naznaczyły losy Jalo i jego rodziny – poszukującej miłości matki oraz dziadka, księdza i mistyka, który jako dziecko ocalał z krwawej rzezi, a potem był wychowywany przez kurdyjskiego mułłę, by w końcu uciec z domu i wrócić do chrześcijaństwa. W tej poruszającej powieści nic nie jest jednoznaczne i raz na zawsze określone – ani motywacje bohaterów, którzy beznadziejnie poszukują miłości i seksualnego spełnienia, ani sekwencje zdarzeń. Pewna jest jedynie moc literatury, która chroni przed rozpaczą i pozwala odnaleźć sens.Mocna powieść, która zostaje w pamięci na długo.

Leseprobe

Jak Chry­stus po wo­dach je­zio­ra

tak sze­dłem ja w swych wi­dze­niach,

ale zstą­pi­łem z krzy­ża,

bo lę­kam się wy­so­ko­ści

i nie zwia­stu­ję zmar­twych­wsta­nia1.

Mah­mud Dar­wisz

Zda­rze­nia, miej­sca, oso­by i na­zwi­ska, o któ­rych mowa w tej po­wie­ści, są fik­cyj­ne. Wszel­kie po­do­bień­stwo do re­al­nych zda­rzeń, miejsc, osób i na­zwisk wy­ni­ka z nie­zwy­kło­ści wy­two­rów wy­obraź­ni, jest wy­łącz­nie dzie­łem przy­pad­ku i cał­ko­wi­cie nie­za­mie­rzo­ne.

Jalo nie ro­zu­miał, co się dzie­je.

Chło­pak sta­nął przed śled­czym i za­mknął oczy. Za­wsze tak ro­bił. Za­my­kał oczy, kie­dy gro­zi­ło mu nie­bez­pie­czeń­stwo, za­my­kał je, kie­dy zo­sta­wał sam, za­my­kał, kie­dy jego mat­ka… Rów­nież tam­te­go dnia, w czwar­tek 22 grud­nia 1993 roku, rano, bez­wied­nie za­mknął oczy.

Jalo nie ro­zu­miał, dla­cze­go wszyst­ko jest bia­łe.

Zo­ba­czył bia­łe­go śled­cze­go sie­dzą­ce­go za bia­łym biur­kiem, słoń­ce ła­mią­ce się na szy­bie okna, któ­re znaj­do­wa­ło się za męż­czy­zną, i jego twarz to­ną­cą w bla­sku. Po­tem wi­dział tyl­ko krę­gi świa­tła i ko­bie­tę idą­cą sa­mot­nie uli­ca­mi mia­sta, po­ty­ka­ją­cą się o wła­sny cień.

Jalo za­mknął oczy, na chwi­lę, albo tak mu się wy­da­wa­ło. Ten wy­so­ki, chu­dy chło­pak o zro­śnię­tych brwiach i sma­głej po­cią­głej twa­rzy za­wsze naj­pierw na chwi­lę za­my­kał oczy, a po­tem otwie­rał je i wi­dział. Jed­nak gdy za­mknął je tu, na po­ste­run­ku po­li­cji w Dżu­nii, zo­ba­czył li­nie prze­ci­na­ją­ce się na war­gach, któ­re po­ru­sza­ły się, jak­by szep­cąc. Zer­k­nął wte­dy na swo­je ręce w kaj­dan­kach i po­czuł, że słoń­ce, w któ­rym roz­my­wa­ła się twarz śled­cze­go, razi go w oczy, więc je za­mknął.

Tam­te­go chłod­ne­go dnia o go­dzi­nie dzie­sią­tej rano stał przed śled­czym i wi­dział słoń­ce za­ła­mu­ją­ce się na szy­bie i opro­mie­nia­ją­ce gło­wę bia­łej po­sta­ci, któ­ra otwo­rzy­ła usta peł­ne py­tań, więc za­mknął oczy.

Jalo nie ro­zu­miał, dla­cze­go śled­czy na nie­go krzy­czy.

Kie­dy usły­szał: „Otwórz oczy, ko­leś!”, otwo­rzył oczy, w któ­re świa­tło wbi­ło się jak roz­ża­rzo­ne prę­ty. Wte­dy uzmy­sło­wił so­bie, że zbyt dłu­go miał je za­mknię­te, że pół ży­cia prze­żył z za­mknię­ty­mi ocza­mi. Wte­dy zo­ba­czył sie­bie jako ślep­ca i zo­ba­czył mrok.

Jalo nie ro­zu­miał, dla­cze­go tu przy­szła, ale kie­dy ją uj­rzał, upadł na krze­sło. Kie­dy wcho­dził do sali, nie było tu tej bez­i­mien­nej dziew­czy­ny. Wcho­dząc, po­tknął się, bo w bla­sku słoń­ca pa­da­ją­cym z okna nic nie wi­dział. Sta­nął po­śród tej bie­li ze zwią­za­ny­mi rę­ka­mi, trzę­sąc się, spo­co­ny. Nie bał się, mimo to śled­czy na­pi­sze w ra­por­cie, że po­dej­rza­ny trząsł się ze stra­chu. Jalo nie bał się, ale drżał, bo był mo­kry od potu. Był zla­ny po­tem, całe ubra­nie miał prze­siąk­nię­te tą dziw­nie pach­ną­cą cie­czą, któ­ra wy­pły­wa­ła z po­rów. Jalo miał wra­że­nie, że pod dłu­gim, czar­nym płasz­czem sta­je się nagi, i po­czuł na so­bie obcy za­pach. Stwier­dził, że nie zna czło­wie­ka o imie­niu Da­niel, na któ­re­go zwy­kle mó­wio­no Jalo.

Przy­szła tu ta bez­i­mien­na dziew­czy­na. Może była w sali prze­słu­chań od po­cząt­ku, tyl­ko nie za­uwa­żył jej, gdy wcho­dził. Kie­dy ją zo­ba­czył, upadł na krze­sło. Po­czuł, że nogi od­ma­wia­ją mu po­słu­szeń­stwa, i lek­ko za­krę­ci­ło mu się w gło­wie. Nie po­tra­fił utrzy­mać otwar­tych oczu, więc je za­mknął.

– Otwórz oczy, ko­leś! – wrza­snął na nie­go śled­czy, więc Jalo otwo­rzył oczy i zo­ba­czył wid­mo wy­glą­da­ją­ce zu­peł­nie jak tam­ta bez­i­mien­na dziew­czy­na.

Tam­te­go dnia po­wie­dzia­ła, że nie ma imie­nia. Ale Jalo wszyst­kie­go się do­wie­dział. Od­su­nął się od na­gie­go, fi­li­gra­no­we­go cia­ła śpią­cej dziew­czy­ny, otwo­rzył jej czar­ną skó­rza­ną to­reb­kę i za­pi­sał so­bie imię, na­zwi­sko, ad­res, nu­mer te­le­fo­nu, wszyst­ko.

Jalo nie ro­zu­miał, dla­cze­go po­wie­dzia­ła, że nie ma imie­nia.

Jej od­dech drżał, jak­by du­si­ło ją po­wie­trze ci­sną­ce się przy jej twa­rzy. Nie była w sta­nie mó­wić, zdo­ła­ła tyl­ko po­wie­dzieć: „Ja nie mam imie­nia”. Jalo spu­ścił wte­dy gło­wę i wziął ją.

Tam, w drew­nia­ku pod wil­lą Gar­de­nia na­le­żą­cą do Mi­che­la Sal­lu­ma, kie­dy za­py­tał ją o imię, po­wie­dzia­ła mu gło­sem, któ­ry od dusz­no­ści rwał się na ka­wał­ki:

– Ja nie mam imie­nia… Pro­szę… bez imion.

– Do­brze – od­parł. – Ja na­zy­wam się Jalo. Za­pa­mię­taj.

A te­raz dziew­czy­na zna­la­zła się tu­taj, i ma imię. Kie­dy śled­czy ka­zał jej się przed­sta­wić, zro­bi­ła to bez wa­ha­nia: „Szi­rin Rad”. Śled­cze­mu nie po­wie­dzia­ła: „Pro­szę… bez imion”, i nie wy­cią­gnę­ła rąk przed sie­bie, jak wte­dy w drew­nia­nym dom­ku, gdzie Jalo się z nią ko­chał. Wy­cią­gnę­ła wów­czas ręce i za­pach­nia­ło ka­dzi­dłem. On chwy­cił jej dło­nie, za­krył so­bie nimi oczy i za­czął ca­ło­wać jej bia­łe nad­garst­ki, wdy­cha­jąc za­pach ka­dzi­dła i piż­ma. Wdy­chał za­pach jej czar­nych wło­sów, za­to­pił w nich twarz, upił się nimi. Kie­dy jej po­wie­dział, że jest pi­ja­ny ka­dzi­dłem, uśmiech­nę­ła się i jak­by ma­ska spa­dła jej z twa­rzy. Jalo uj­rzał jej uśmiech po­śród cie­ni, któ­ry­mi blask świe­cy zdo­bił ścia­nę. Był to jej pierw­szy uśmiech tam­tej nocy prze­peł­nio­nej stra­chem.

Co Szi­rin tu­taj robi?

Kie­dy śled­czy krzyk­nął i Jalo otwo­rzył oczy, uj­rzał sie­bie w Bal­lu­nie. Po­wie­dział do dziew­czy­ny: „Chodź”, i po­szła za nim. Wy­szli z pi­nio­we­go lasu, któ­ry rósł pod ko­ścio­łem świę­te­go Mi­ko­ła­ja, i za­czę­li wspi­nać się na wznie­sie­nie, w stro­nę wil­li. Kie­dy dziew­czy­na upa­dła, albo ta­kie Jalo miał wra­że­nie, schy­lił się, żeby po­móc jej wstać. Chwy­cił ją za rękę i szli da­lej. Kie­dy upa­dła zno­wu, po­chy­lił się nad nią po raz dru­gi, żeby ją pod­nieść, ale tym ra­zem wy­mknę­ła mu się. Wsta­ła, chwy­ci­ła się ko­na­ru drze­wa i za­sty­gła w bez­ru­chu, gło­śno dy­sząc. Po­dał jej rękę. Chwy­ci­ła ją i ru­szy­ła, idąc obok Jalo, któ­ry wsłu­chi­wał się w jej cięż­ki od stra­chu od­dech.