Taal en Taalwetenschap E-Book

• Herausgeber: John Wiley & Sons
• Kategorie: Geisteswissenschaft
• Sprache: Englisch

Seitenzahl: 755

Veröffentlichungsjahr: 2012

Beschreibung

Dit boek geeft een brede introductie in de taalwetenschap in al haar facetten. De structuur van taal krijgt uiteraard ruime aandacht, maar ook de taalgebruiker en de taalgemeenschap komen uitgebreid aan bod.
• Voorbeelden uit een groot aantal talen.

• Niet theorie-gebonden.
• Geschikt voor probleem-gestuurd onderwijs.
• Docentenhandleiding beschikbaar op beveiligde website.

Leseprobe

Inhoudsopgave

Dekken

Titelpagina

Auteursrecht pagina

Figuren en tabellen

Figuren

Tabellen

Voorwoord

Illustratiebronnen

Deel I: Taal en Taalvermogen

1 Van taal naar taalwetenschap

1.1 Inleiding

1.2 Talen

1.3 Andere talen

1.4 Verschillen

1.5 Taalwetenschap

1.6 Verschillende grammatica’s

1.7 De inhoud van dit boek en de deelterreinen van de taalwetenschap

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

2 De taalgebruiker

2.1 Inleiding

2.2 Kennen en kunnen: het cognitief systeem

2.3 Taal en hersenen

2.4 Taalbegrip

2.5 Taalproductie

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

3 Taalverwerving

3.1 Inleiding

3.2 Hoe leren kinderen taal?

3.3 In welke volgorde verloopt de eerste-taalverwerving?

3.4 Welke factoren beïnvloeden de verwerving van een tweede taal?

3.5 In welke volgorde verloopt de verwerving van een tweede taal?

3.6 Tweetalige ontwikkeling

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

Deel II: Taal en Interactie

4 Discourse

4.1 Inleiding

4.2 Interpretatie en gevolgtrekking

4.3 Samenwerking

4.4 Gesprekken

4.5 Samenhang via taalvormen

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

5 Taalhandelingen

5.1 Inleiding

5.2 De uiting als handeling

5.3 Informatiestructuur

5.4 Pragmatische gepastheid

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

Deel III: Zinnen en hun betekenis

6 Zinsdelen en woordsoorten

6.1 Inleiding

6.2 Zinsdelen

6.3 Zinnen, bijzinnen en woordgroepen

6.4 Typen woordgroepen

6.5 Hoofden en modificeerders

6.6 Woordgroepstructuur

6.7 Woordgroepen versus woorden

6.8 Woordsoorten: inhoudswoorden

6.9 Woordsoorten: functiewoorden

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

7 Enkelvoudige zinnen

7.1 Inleiding

7.2 Functies van woordgroepen binnen de zin

7.3 Valentie

7.4 Semantische rollen

7.5 Grammaticale rollen

7.6 Het markeren van semantische en grammaticale rollen

7.7 Valentiereductie

7.8 Reflexieve constructies

7.9 Pronominalisatie

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

8 Complexe zinnen

8.1 Inleiding

8.2 De functie van bijzinnen

8.3 De vorm van bijzinnen

8.4 Interactie tussen hoofd- en bijzin

8.5 Gecoördineerde zinnen

8.6 De vorm van gecoördineerde zinnen

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

9 Woordvolgorde

9.1 Inleiding

9.2 Volgorde en niveaus van analyse

9.3 Woordvolgorde op zinsniveau

9.4 Zinstype

9.5 Ingebedde zinnen

9.6 Complexiteit

9.7 De informatiestatus van zinsdelen

9.8 Woordvolgorde op zinsdeelniveau

9.9 Samenhang

9.10 Discontinue zinsdelen

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

10 Zinsbetekenis

10.1 Inleiding

10.2 Compositionaliteit

10.3 Nominale woordgroepen: referentie

10.4 Nominale woordgroepen: deixis en anafora

10.5 Verbale woordgroepen: tijd en aspect

10.6 Verbale woordgroepen: situatietypen

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

Deel IV: Woorden en hun betekenis

11 Woordenschat

11.1 Inleiding

11.2 Wat is een woord?

11.3 De relatie tussen woordvorm en betekenis

11.4 Inhouds- en functiewoorden

11.5 Het lexicon

11.6 Soorten lexicale informatie

11.7 Woordenboeken

11.8 Betekenis en betekenisrelaties

11.9 Betekenisbeschrijving

11.10 Woorden over de grenzen van talen

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

12 Woordvorming

12.1 Inleiding

12.2 De interne structuur van woorden

12.3 De functies van woordvorming

12.4 Derivatie

12.5 Flexie

12.6 De vormen van de morfologie

12.7 De structuur van woorden en hun betekenis

12.8 Verschillen tussen flexie en derivatie

12.9 Verschillen tussen talen

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

13 Samenstellingen en uitdrukkingen

13.1 Inleiding

13.2 Structuur en betekenis van samenstellingen

13.3 Soorten samenstellingen

13.4 Incorporatie

13.5 Idiomatische uitdrukkingen

13.6 De betekenis van idiomatische uitdrukkingen

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

Deel V: Spraakklanken

14 Spreken en verstaan – spraakklanken

14.1 Inleiding

14.2 Spreken

14.3 Spraakgeluid

14.4 Horen en verstaan

14.5 Spraakklanken

14.6 Spraaksynthese en spraakherkenning

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

15 Klanksystematiek en fonologische processen

15.1 Inleiding

15.2 Distinctiviteit

15.3 Klanksystemen

15.4 Distinctieve kenmerken

15.5 Morfofonologische processen

15.6 Grafemen en fonemen

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

16 Lettergrepen, klemtoon en intonatie

16.1 Inleiding

16.2 De lettergreep: fonotaxis

16.3 Het woord: klemtoon

16.4 De zin: intonatie

16.5 Ritme

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

Deel VI: Talen en Taalgemeenschap

17 Verschillen en overeenkomsten tussen talen

17.1 Inleiding

17.2 Overeenkomsten tussen talen

17.3 Genetische verwantschap

17.4 Taal en cultuur

17.5 Taal en denken: de Sapir-Whorf-hypothese

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

18 Taalvariatie

18.1 Inleiding

18.2 Wat is een taal?

18.3 Wat is een dialect?

18.4 De bestudering van taalvariatie

18.5 Taalvariatie en sociale factoren

18.6 Andere factoren: de situatie en de linguïstische context

18.7 Taalvariatie en sociale betekenis

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

19 Taalverandering

19.1 Inleiding

19.2 Historische taalwetenschap

19.3 Het veranderingsproces

19.4 Sociale groepen in taalverandering

19.5 De inbedding van veranderingen in het taalsysteem

19.6 De waardering voor taalverandering

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

20 Tweetaligheid

20.1 Inleiding

20.2 De tweetalige taalgemeenschap

20.3 Taalpolitiek

20.4 Tweetalig onderwijs

20.5 De tweetalige taalgebruiker

20.6 Tweetalig taalgebruik en interferentie

20.7 Het ontstaan van nieuwe talen

Samenvatting

Verantwoording en verder lezen

Bibliografie

Index

This second edition first published 2013

© 2013 John Wiley & Sons, Inc

Edition History: Blackwell Publishers Ltd. (1e, 2002)

Wiley-Blackwell is an imprint of John Wiley & Sons, formed by the merger of Wiley’s global Scientific, Technical and Medical business with Blackwell Publishing.

Registered Office

John Wiley & Sons Ltd, The Atrium, Southern Gate, Chichester, West Sussex, PO19 8SQ, UK

Editorial Offices

350 Main Street, Malden, MA 02148-5020, USA

9600 Garsington Road, Oxford, OX4 2DQ, UK

The Atrium, Southern Gate, Chichester, West Sussex, PO19 8SQ, UK

For details of our global editorial offices, for customer services, and for information about how to apply for permission to reuse the copyright material in this book please see our website at www.wiley.com/wiley-blackwell.

The right of Anne E. Baker, Jan Don, and Kees Hengeveld to be identified as the authors of this work has been asserted in accordance with the UK Copyright, Designs and Patents Act 1988.

All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise, except as permitted by the UK Copyright, Designs and Patents Act 1988, without the prior permission of the publisher.

Wiley also publishes its books in a variety of electronic formats. Some content that appears in print may not be available in electronic books.

Designations used by companies to distinguish their products are often claimed as trademarks. All brand names and product names used in this book are trade names, service marks, trademarks or registered trademarks of their respective owners. The publisher is not associated with any product or vendor mentioned in this book. This publication is designed to provide accurate and authoritative information in regard to the subject matter covered. It is sold on the understanding that the publisher is not engaged in rendering professional services. If professional advice or other expert assistance is required, the services of a competent professional should be sought.

Library of Congress Cataloging-in-Publication Data

Taal en taalwetenschap / redactie: Anne E. Baker, Jan Don & Kees Hengeveld. – 2nd ed.

p. cm.

 Includes bibliographical references and index.

 ISBN 978-0-470-67213-6 (pbk. : alk.) 1. Linguistics. 2. Linguistics–Problems, exercises, etc. I. Baker, Anne, 1948 July 8- II. Don, Jan, 1963- III. Hengeveld, Kees, 1957-

 P121.T23 2012

 410–dc23

2012026644

A catalogue record for this book is available from the British Library.

Figuren en tabellen

Figuren

1.1

De wiegeldans van bijen volgens Von Frisch (1923) 

2.1

Drie soorten kennis in het cognitief systeem die een rol spelen in het spreken en begrijpen 

2.2

Het mentale lexicon als een netwerk van knopen 

2.3

Hersengebieden die betrokken zijn bij taal 

2.4

fMRI-scan van de linker en rechter hersenhelften van (a) sprekers van het Engels die luisteren naar Engels en (b) gebaarders van Britse Gebarentaal die kijken naar Britse Gebarentaal 

2.5

De vier deelprocessen bij het begrijpen van taal en hun verbinding met het cognitief systeem 

2.6

De vier deelprocessen bij het spreken binnen het totale taalgebruikssysteem 

2.7

Incrementeel verloop van het spraakproces 

3.1

Moeder en kind 

4.1

Non-verbaal gedrag tijdens een telefoongesprek 

5.1

Doop van de Pathfinder, 1941 

5.2

a. Uitzicht op wolkenkrabbers; b. Raam op een hotelkamer 

6.1

Typen zinsdelen 

6.2

Typen zinsdelen uitgebreid 

6.3

Boomdiagram van de zin

de erg brutale man lachte overdreven

6.4

Boomdiagram van de zin

De ongelofelijk lange vrouw reed opvallend langzaam op de volstrekt nieuwe fiets

8.1

Overzicht typen zinsdelen 

8.2

Michael met de boot 

8.3

Structuur van nevengeschikte zinnen 

9.1

Distributie (benadering) van basisvolgordes 

10.1

Schematische weergave van de verschillende typen referentie 

10.2

Verschillende typen referentie in het Nederlands 

10.3

Verschillende typen referentie in het Turks 

10.4

Verschillende typen referentie voor het Samoaans 

10.5

Gebruik van deictische termen 

10.6

Het pronominale systeem van het Tokelau 

10.7

Plaatje uit een elicitatie-taak 

10.8

Tempus 

10.9

Absolute en relatieve tempus 

10.10

Absolute en relatieve tempus 

10.11

Vier situatietypen 

11.1

Violão 

12.1

Talen naar morfologisch type 

13.1

Gemengde metaforen 

14.1

 Schematische dwarsdoorsnede van het menselijk hoofd met daarin aangegeven de belangrijkste spraakorganen 

14.2

 Weergave van de geluiddruk, voor het zinnetje

Dit is zichtbaar gemaakte spraak

14.3

Frequentie in Hertz (Hz), als functie van de tijd in seconden voor het zinnetje

Dit is zichtbaar gemaakte spraak

14.4

Schematische dwarsdoorsnede van het oor met daarin aangegeven de belangrijkste gehoororganen 

14.5

Internationaal Fonetisch Alfabet IPA (naar herziene versie 2005) 

15.1

Het klanksysteem van het Nederlands 

15.2

Het klanksysteem van het Rotokas 

15.3

Het klanksysteem van het Deens 

16.1

De distributie van de positie van de vaste klemtoon in 281 verschillende talen 

17.1

Voorkant van de grammatica van een dialect van het Arabisch geschreven door Lucas Cauallero in 1709 

17.2

Relaties tussen een aantal Indo-Europese talen 

17.3

Verwandschapstermen in het Hawaiaans 

17.4

Schema van de mogelijke splitsingen in het kleurensysteem 

18.1

De verspreiding van het gebruik van -

s

in de tegenwoordige tijd in het Engels van Engeland 

18.2

De isoglossen van de Zuidelijke tegenover de Noordelijke variant  

19.1

De ontwikkeling van

do

als hulpwerkwoord in verschillende zinstypen tussen 1400 en 1700 

19.2

De frequentie van

help

met en zonder

to

 + infinitief tussen 1600 en 1990 

19.3

Fonologische verandering in Franse woorden eindigend op /n/. De horizontale as geeft de tijd in eeuwen en de verticale as de verspreiding over het lexicon in termen van categorieën van woorden 

20.1

Schematische weergave van drie typen tweetalige gemeenschappen 

20.2

Model van een transitioneel tweetalig programma 

Tabellen

6.1

Woordgroeptypen 

8.1

Verschillende typen bijzinnen en hun functies 

9.1

Woordvolgorde 

11.1

Korte versie van de Swadesh lijst voor het Nederlands 

16.1

Vaste klemtoonposities 

18.1

Scores op de variabele ‘verbaal morfeem -

ing

’ over vijf verschillende sociale groepen in Norwich (Engeland) 

18.2

Scores op de variabele ‘verbaal morfeem

-ing

’ voor mannen en vrouwen uit Norwich (Engeland) 

19.1

Het gebruik van

hun

door verschillende leeftijdsgroepen 

19.2

Uitspraak van de variabele /r/ in woorden als

car

en

horse

in zes sociale klassen in New York City 

Voorwoord

Deze inleiding in de taalwetenschap biedt een breed overzicht van dit vakgebied. Het boek is in eerste instantie bedoeld voor iedereen die een taal studeert, maar het is ook bruikbaar voor anderen die belangstelling hebben voor de moderne taalwetenschap. Het boek toont de grote rijkdom aan variatie in natuurlijke talen door gebruik te maken van voorbeelden uit een groot aantal verschillende talen.

Taal en Taalwetenschap is in de eerste plaats een leerboek. Om die reden zijn de belangrijkste taalwetenschappelijke termen vetgedrukt wanneer ze voor het eerst in de tekst voorkomen. Deze termen zijn ook vetgedrukt opgenomen in de index en worden herhaald in de samenvattingen aan het eind van elk hoofdstuk. Na iedere samenvatting volgt een reeks opdrachten die enkele onderwerpen uit de hoofdtekst nader illustreren of uitdiepen. In aansluiting op deze opdrachten volgt een zelftoets waarmee de student zijn begrip en kennis van de belangrijkste noties uit de hoofdtekst kan toetsen. Aan het eind van elk hoofdstuk is bovendien een lijst van bronnen opgenomen en worden enkele suggesties voor verder lezen gedaan.

Taal en Taalwetenschap is een vertaling van Linguistics: The basics. Dat boek is een het product van een team van linguïsten werkzaam bij de opleiding Taalwetenschap van de Universiteit van Amsterdam. Het boek is een herziening van Appel e.a. (2002), dat zelf delen uit Appel e.a. (1992) bevatte. Appel e.a. (1992) werd geredigeerd door René Appel, Simon Dik en Pieter Muysken; Appel e.a. (2002) werd geredigeerd door René Appel, Anne Baker, Kees Hengeveld, Folkert Kuiken en Pieter Muysken. Deze versie heeft door de vertaling ook geprofiteerd van een Engelse vertaling gemaakt door Reinier Salverda. De verantwoordelijkheid voor de verschillende hoofdstukken is over de edities verschoven. De tabel hieronder geeft een overzicht van de verschillende verantwoordelijke auteurs.

Veel lezers en gebruikers hebben commentaar gegeven op eerdere versies van het boek. We hebben daarvan geprofiteerd bij het maken van deze editie. We danken iedereen daarvoor hartelijk. We zijn ook enkele anonieme reviewers dankbaar die ons hebben voorzien van nuttig commentaar op de voorlaatste versie van dit boek. Tenslotte danken we Gerdien Kerssies voor haar bijdrage aan de technische realisatie van dit boek.

Amsterdam, juni 2012Anne Baker, Jan Don, Kees Hengeveld

Illustratiebronnen

Illustraties zijn van de auteurs zelf of in het publieke domein tenzij anders vermeld:

Figuur 1.1

Frisch, K. von (1923)

Über die ‘Sprache’ der Bienen.

Jena: Gustav Fischer Verlag. 

Figuur 2.4

MacSweeney, M., Woll, B., Campbell, R. e.a. (2002) Neural systems underlying British Sign Language and audio-visual English processing in native users, Brain 125, 1583–93. 

Figuur 4.1

Montrul, S. ‘Research methods in L2 acquisition and bilingualism’ 6th EMLAR (Experimental Methods in Language Acquisition Research), Utrecht, Nederland, 3–5 februari 2010. 

Figuur 5.1

NOAA Photo Library, NOAA Central Library; Association of Commissioned Officers. 

Figuur 8.2

Montrul, S. ‘Research methods in L2 acquisition and bilingualism’ 6th EMLAR (Experimental Methods in Language Acquisition Research), Utrecht, Nederland, 3–5 februari 2010. 

Figuur 10.5

Esther Parriger. 

Figuur 10.7

Montrul, S. ‘Research methods in L2 acquisition and bilingualism’ 6th EMLAR (Experimental Methods in Language Acquisition Research), Utrecht, Nederland, 3–5 februari 2010. 

Figuur 17.1

Otto Zwartjes. 

Figuur 18.1

Pietsch, L. (2005) Some do and some doesn’t: verbal concord variation in the north of the British Isles. In Kortmann, B., Herrmann, T., Pietsch, L. en Wagner, S. (red.),

A Comparative Grammar of British English Dialects: Agreement, Gender, Relative Clauses

[Topics in English Linguistics, 50.1], Berlin & New York: Mouton de Gruyter, 125–209. 

Figuur 18.2

Laver, J. (1994)

Principles of Phonetics

, Cambridge: Cambridge University Press. 

Figuur 19.1

Aitchison, J. (1991)

Language Change: Progress or Decay

? Derde editie, Cambridge: Cambridge University Press. 

Figuur 19.2

Mark Davies

[email protected]

Figuur 19.3

Aitchison, J. (1991)

Language Change: Progress or Decay?

Derde editie, Cambridge: Cambridge University Press. 

Deel I

Taal en Taalvermogen

Mensen communiceren over het algemeen met elkaar door middel van taal. In dat opzicht onderscheiden ze zich van andere dieren. De menselijke taal heeft een aantal specifieke eigenschappen en verschilt daarmee van andere communicatiesystemen. Hoofdstuk 1 van dit boek, Van taal naar taalwetenschap, gaat over die eigenschappen: hoe die in de taalwetenschap worden bestudeerd en welke verschijnselen daarbij in dit boek aan de orde komen.

Als we zeggen dat mensen over een taal beschikken, betekent dat in feite dat ze een hoeveelheid kennis over die taal en het gebruik van die taal mentaal paraat hebben. Dit taalvermogen kunnen ze aanwenden in concreet taalgebruik, als spreker en als hoorder. In hoofdstuk 2, De taalgebruiker, bespreken we de manier waarop dit gebeurt en de mentale processen die daarbij een rol spelen.

Het taalvermogen zit niet zomaar in het hoofd van mensen; ze moeten zich een taal eigen maken. Dit is het thema van hoofdstuk 3, Taalverwerving. Daarin komt niet alleen de verwerving van de moedertaal aan de orde, maar ook die van andere talen daarna, de tweede-taalverwerving.

1

Van taal naar taalwetenschap

1.1 Inleiding

Iedereen beheerst een taal en veel mensen beheersen er meer dan één. Maar wat weten wij eigenlijk over de taal die we iedere dag gebruiken? Wat valt er bijvoorbeeld te zeggen over de volgende vijf zinnen?

(1) Onmogelijke dit een was opdracht.

(2) Ik heb honger.

(3) Hij moest weten waarom wegging.

(4) Marilyn Monroe wil president van Nederland worden.

(5) De tlint was biert.

Waarschijnlijk zal iedereen het erover eens zijn: zinnen (1), (3) en (5) zijn niet goed, (2) en (4) wel, in ieder geval wat betreft de vorm. De volgorde in zin (1) is niet correct, in zin (3) ontbreekt een woord en zin (5) bevat twee elementen die overduidelijk geen Nederlandse woorden zijn. Op grond waarvan doen we dit soort uitspraken? Is onze kennis over taal simpelweg een verzameling van alle woorden en zinnen die wij ooit hebben gehoord? Kunnen we bijvoorbeeld zeggen dat zin (1) niet goed is omdat we die contrasteren met de zin Dit was een onmogelijke opdracht? Is het zo dat we die laatste zin ooit hebben gehoord en onthouden als ‘correcte zin van het Nederlands’? Dat dit erg onwaarschijnlijk is, kunnen we laten zien aan de hand van voorbeeld (4). Zin (4) is goed Nederlands, ondanks het feit dat hij niet waar is. Wij weten dat die zin goed Nederlands is, wat betreft de vorm, zonder dat we hem ooit hebben gehoord. Taalgebruikers zijn in staat om te beoordelen of een zin wel of niet goed is op grond van hun kennis van taal, niet uitsluitend op basis van hun geheugen. Deze kennis is niet bewust en vrij abstract, veelal in de vorm van algemene regels, vandaar dat mensen meestal moeite hebben om uit te leggen waarom een zin fout is.

Wat verstaan we hier precies onder het begrip ‘abstracte kennis’? Aan de hand van een voorbeeld lichten we dit nader toe. Stel dat iemand ons een onbekend voorwerp laat zien en dit een puit noemt, hoe zouden we dan twee van die voorwerpen noemen? Vrijwel zeker twee puiten. Sprekers van het Nederlands hoeven hier niet over na te denken; de vorm puits zou ongebruikelijk klinken hoewel veel Nederlandse woorden op -s eindigen in het meervoud. De regels om het meervoud van een zelfstandig naamwoord te maken hebben wij al heel vroeg als kind geleerd, maar de meeste mensen kunnen niet uitleggen waarom de ene vorm beter is dan de andere. Waarom is het meervoud van puit niet puits, maar van puitel wel puitels? Taalgebruikers hebben de kennis om taal te begrijpen en te produceren maar kunnen niet uitleggen hoe het systeem werkt. Daarom noemen we die kennis abstract en onbewust.

In dit inleidende hoofdstuk gaan we in op het verschijnsel ‘taal’ en de manier waarop dat in de taalwetenschap wordt bestudeerd. In paragraaf 1.2 komen een aantal belangrijke kenmerken van taal aan de orde. Daarbij hebben we het over natuurlijke talen, dat wil zeggen, door mensen gesproken talen die zich op natuurlijke wijze hebben ontwikkeld, waarschijnlijk uit een soort primitief communicatiesysteem van onze voorouders. Maar er zijn ook andere ‘talen’, bijvoorbeeld de taal waarin computerprogramma’s zijn geschreven. Die andere talen komen aan de orde in paragraaf 1.3, waar ook het verschil met natuurlijke, menselijke talen zal worden besproken. In paragraaf 1.4 hebben we het over variatie in die menselijke talen. Daar gaat het onder meer over gebarentalen naast gesproken talen. De manier waarop talen in de taalwetenschap worden bestudeerd, komt aan bod in paragraaf 1.5. Een belangrijke doelstelling van de taalwetenschap is om de onbewuste, abstracte kennis die mensen van hun taal hebben, te expliciteren, met name in een grammatica van die taal. Paragraaf 1.6 gaat over verschillende typen grammatica’s die zijn te onderscheiden, zoals een grammatica die de geschiedenis van een taal beschrijft tegenover een grammatica die de huidige stand van zaken wil weergeven. Tenslotte bevat paragraaf 1.7 een overzicht van de deelterreinen van de taalwetenschap. Die paragraaf dient tevens als inleiding op de volgende hoofdstukken in dit boek.