Rome en Vaticaanstad E-Book

Lozzi Roma

• Herausgeber: Lozzi Roma
• Kategorie: Lebensstil
• Sprache: Niederländisch

Veröffentlichungsjahr: 2016

Beschreibung

La guida suddivide il territorio di Roma in dieci zone, oltre la Città del Vaticano, per rendere agevole la conoscenza di tutti i luoghi di interesse artistico, cultu­rale e religioso. La guida, aggiornata annualmente, presenta al turista informazioni utili, curiosità ed approfondimenti.

Leseprobe

ROME

In 11 ZONES VERDEELDE STADSGIDS

Historische Inleiding

Rome bevindt zich op noorderbreedtegraad 41° 53’ 54” en op westerlengtegraad 12° 59’ 53”, aan de oevers van de rivier de Tiber. Tegenwoordig telt de stad Rome meer dan drie en een half miljoen inwoners. Gewoonlijk wordt gesteld dat Rome ontstaan is op 21 april van het jaar 753 voor Chr. Eerst werd de “Eeuwige Stad” door Koningen bestuurd (753-510 voor Chr.), daarna als Republiek door Consuls (510-30 voor Chr.) en uiteindelijk (30 voor Chr.476 na Chr.) door Keizers. In de Middeleeuwen stichtte de Kerk haar tijdelijke dominium en bleef Rome zetel van het Pauselijk Hof tot 20 september 1870, toen het Italiaanse leger Rome binnenviel en de Eeuwige Stad hoofdstad van het verenigde Italië werd. Het Vaticaan is een klein grondgebied van 0,440 vierkante kilometer, en omvat de St. Pieter Basiliek, het plein en de Vaticaanse gebouwen. Het valt onder de soevereiniteit van de paus en draagt sinds 1929 de naam Staat van Vaticaanstad.

ANTIEKE ROME Monarchie.

Volgens de legende zijn de Zeven Koningen van Rome: Romolus, Numa Pompilius, Tullius Hostilius, Ancus Martius, Tarquinius Priscus, Servius Tullius en Tarquinius Superbus. 509 voor Chr. Verstoting van Koning Tarquinius, beschuldigd van de dood van de deugdzame patricische Lucretia. Stichting van de Republiek.

Republiek. Eerste periode (510 voor Chr.87 voor Chr.): van de verstoting van Tarquinius tot de dictatuur van Silla. – Tweede periode (87 voor Chr.30 voor Chr.): van Silla tot Augustus.

496-396 voor Chr. Expansie van het grondgebied in midden Italië.

390 voor Chr. De Galliërs, onder Brenno, doen de Romeinen een gedenkwaardige nederlaag leiden, die gevolgd wordt door de verovering en de verwoesting van Rome. Maar de Galliërs moeten naar hun grondgebied terugkeren en Rome wordt langzaam weer opgebouwd. Sannitische oorlogen (343-290 voor Chr.). 264-146 voor Chr. Punische oorlogen, aan het einde waarvan Carthago, de sterkste zeeen handelsmacht van de Middellandse Zee, verwoest wordt.

146 voor Chr. Verovering van Griekenland. De Middellandse Zee bevindt zich onder de heerschappij van Rome.

88-86 voor Chr. Strijd tussen Marius en Silla.

82-79 voor Chr. Dictatuur van Silla. Verval van de republiek. 6053 voor Chr. Het eerste triumviraat tussen Caesar, Pompejus en Crassus.

58 voor Chr. Veldtocht van Caesar in Gallië en Bretagne.

48 voor Chr. Pompejus wordt verslagen bij Farsalia. Caesar wordt op 15 maart van het jaar 44 voor Chr. (de Idus van maart) in een Senaatszitting vermoord.

43 voor Chr. Tweede triumviraat tussen Ottavianus (de toekomstige Augustus), Antonius en Lepidus.

42. Veldslag van Filippus in Macedonië. Dood van Brutus en Cassius.

31 voor Chr. Ottavianus verslaat Antonius en Cleopatra bij Azio (Griekenland).

Keizerrijk. Keizer Octavianus (27 voor Chr.14 na Chr.) neemt de naam Caesar Augustus aan. Jezus Christus wordt geboren in Palestina. Het bestuur van Augustus valt samen met de gouden eeuw van de Latijnse literatuur: in deze tijd leefden schrijvers als Horatius, Ovidius, Livius.

64-68. De door Nero gewilde vervolging van de Christenen bereikt een hoogtepunt in de marteldood van de heilige Pieter en Paulus.

70. Jerusalem wordt door Titus met de grond gelijk gemaakt. Vespanianus begint de bouw van het Colosseum.

98-117. Onder het bestuur van Trajanus bereikt het Romeinse Rijk zijn grootste afmetingen.

117-138. Tijdens het bestuur van Hadrianus bereikt Rome het architectonische hoogtepunt.

313. Constantijn staat de Christenen vrijheid van cultus toe. In 331 verplaatst hij de hoofdstad van het keizerrijk van Rome naar Bizantium (Constantinopoli).

410. Rome wordt door de Goten geplunderd.

476. Met de onttroning van de laatste keizer, Romolus Augustolus, komt het Westelijke Romeinse Rijk ten einde.

MIDDELEEUWEN.

493. De Goten vestigen hun heerschappij in Italië.

568. Invasie van de Longobarden in Italië, die grote gedeeltes van NoordItalië op het Oostelijke Rijk veroveren.

729. Met de schenking van Sutri door de koning van de Longobarden, Liutprando, begint de tijdelijke macht van de Pausen.

800. Karel de Grote wordt op Kerstdag door Leo III tot keizer van het Heilige Romeinse Rijk gekroond.

1073-1085. Paus Gregorius VII verklaart keizer Hendrik IV de oorlog (investituuroorlog).

1084. Rome wordt half verwoest door de Noormannen, met Robertus Guiscard aan het hoofd.

1300. Bonifacius VIII proclameert het eerste Jubileum.

1305. Clemens V verplaatst de pauselijke Zetel van Rome naar Avignon, waar deze tot 1377 blijft.

1337-1354. Romeine Republiek van Cola di Rienzo.

RENAISSANCE

1471. De Capitolijnse Musea worden opgericht, de antiekste openbare verzameling ter wereld. 15031513. Julius II begint de afbraak van de oude St.Pieterbasiliek, om de huidige basiliek te bouwen, onder leiding van Bramante. 15131521. Leo X, zoon van Lorenzo de Magnifieke, maakt van Rome het belangrijkste centrum van de renaissance. Onder zijn pausschap komt de Lutherse Hervorming in opmars. Op de daaruit voortkomende strijd en keizerlijke invasie in Italië volgt de verwoestende Plundering van Rome (mei 1527).

MODERNE EN HUIDIGE TIJD.

1799. Jacobijnse Republiek in Rome. Paus Pius VI wordt naar Frankrijk gedeporteerd.

1814. De Restauratie plaatst Pius VII weer op de Romeinse troon.

1849. Romeinse Republiek met aan het hoofd het triumviraat Mazzini, Armellini en Saffi. Giuseppe Garibaldi is hoofd van het leger, maar de Franse troepen brengen na zeven maanden de republikeinse regering ten val, en doen Paus Pius IX de pauselijke troon weer bestijgen.

1870. Op 20 september komen Italiaanse troepen door de beroemde bres in de Porta Pia Rome binnen.

1929. Op 11 februari wordt de “Romeinse kwestie” tussen de Kerk en de Italiaanse Staat definitief opgelost met het Traktaat van Lateranen.

1943-1944. Rome is het slachtoffer van de medogenloze bezetting door de nazi’s. In juni 1944 wordt Rome bevrijd door de geallieerde troepen.

1946. In Italië wordt de Republiek uitgeroepen als gevolg van het referendum van 2 juni.

1957. Met het Traktaat van Rome wordt de Europese Economische Unie uitgeroepen.

1962-1965. Het Tweede Oecomenisch Concilie van het Vaticaan, bijeengeroepen door Johannes XXIII en beëindigd door Paulus VI.

1978. Na de dood van Paulus VI, en een één maand durend pontificaat van Johannes Paulus I, neemt de Pool Johannes Paulus II plaats op de pauselijke zetel.

2000. Viering van het Grote Jubileum.

2005. De dood van Johannes Paulus II trekt meer dan drie miljoen gelovigen naar Rome. Op 19 april wordt de Duitser Joseph Ratzinger tot paus gekozen met de naam Benedictus XVI.

2013. Op 11 februari doet Benedictus XVI afstand van het pausdom. De avond van 13 maart is Jorge Mario Bergoglio gekozen tot paus en neemt hij ter ere van Sint Franciscus van Assisi de naam Franciscus aan.

1 Rond het Capitool

Eens heilige plaats van de Romeinse goden, doel van de triomftochten van de zegevierende legeraanvoerders, tegenwoordig zetel van de Burgemeester en de Gemeenteraad van Rome, is het CAPITOOL (Campidoglio), ondanks veranderende gebeurtenissen en historische omstandigheden, sedert eeuwen het fundamentele hart van het Romeinse leven. We bereiken het Capitool door de grote monumentale trap te beklimmen, ook wel Cordonata genoemd, die door Michelangelo ontworpen werd voor de triomfantelijke intocht van keizer Karel V in 1536.

Bovenaan de trap bevinden zich de kolossale beelden van de Dioscuren, die dateren uit het late keizerlijke tijdperk en in het Getto zijn gevonden en hier in 1583 door Gregorius XIII geplaatst zijn. Sixtus V voegde daar de trofeeën van Marius aan toe, bestaande uit de wapens van de barbaren ten tijde van Domitianus, en de standbeelden van Constantijn en diens zoon Constantijn Caesar, die in 1635 van de Thermen van Constantijn naar het Capitool zijn verplaatst. Nu staan we op het Plein van het Capitool, ontworpen door Michelangelo voor de vrijgevige paus Paulus III (1534-1549). Michelangelo heeft ook de twee gebouwen ontworpen die het plein aan beide zijden begrenzen. Het feit dat de gebouwen uiteenlopen veroorzaakt een verwijding van het perspectief, dat zo een opmerkelijk visueel effect sorteert. De oude kunstenaar zette het ruiterbeeld van Marcus Aurelius (161-180) op een nieuw voetstuk. Het is het enige van de vele bronzen ruiterbeelden die Rome opsierden, dat bewaard is gebleven. Vanaf 1997 vervangt een kopie het originele beeld, dat nu, na een lange en delicate restauratie. In 2005 vond de officiële opening van de grote glazen zaal plaats, die opgetrokken was uit de afdekking van de Giardino Romano, de Romeinse Tuin, bestemd voor de definitieve opstelling van het ruiterstandbeeld van Marcus Aurelius. Het project van de architect Aymonino, die de door Michelangelo ontworpen ovale ruimte van het Capitool in de zaal doet herleven, bevat ook de nieuwe huisvesting van de tufstenen funderingen van de tempel van de Capitolijnse Jupiter, die aldus een passend onderkomen gevonden heeft.

Het Palazzo Senatorio, het senatorenpaleis, achter op het plein, werd in de XIIIde eeuw op de ruïnes van het Tabularium gebouwd. Het Tabularium werd in 78 voor Chr. door de consul Quintus Lutatius Catulus opgericht, en bevatte het staatsarchief van het antieke Rome. Hier bewaart men de bronzen tabletten van de wetten en de besluiten: het is een van de weinige architectonische overblijfselen van het republikeinse tijdperk.

De huidige voorgevel van het Palazzo Senatorio is het werk van Girolamo Rainaldi, naar ontwerp van Giacomo Della Porta. De dubbele trap en onderliggende fontein zijn van Michelangelo. Drie beelden sieren de fontein: de Tiber en de Nijl aan de zijkanten en in het midden het Triomferende Rome, een beeld van porfier en marmer van de zittende godin Minerva, later omgedoopt tot godin Rome. In Palazzo Senatorio zetelt de Burgemeester van Rome. Op het dak werd in 1579 door Martino Longhi de Capitooltoren opgericht. Bovenop deze toren staat een standbeeld van de godin Rome en een verguld kruis. De klok sierde tot 1806 de gevel van de kerk van Santa Maria in Aracoeli. Als we nu rechts van Palazzo Senatorio naar beneden gaan, dan kunnen we vanaf een kleine loge, naast het Tabularium, van een suggestief panorama van het Forum Romanum genieten, de beroemdste en meest klassieke plaats van het antieke Rome: schitterende tempels, triomfbogen en allerlei soorten monumenten. Rechts van de vallei van het Forum Romanum kan de Palatijnheuvel waargenomen worden.

Het Palazzo dei Conservatori sluit de rechterzijde van het Piazza del Campidoglio af. Het werd tegen de helft van de XVde eeuw opgericht op een reeds bestaand gebouw en dankt zijn naam aan de magistraten die gekozen waren om hun ambt in Rome uit te oefenen. Onder de monumentale voorgevel bevindt zich een brede zuilengalerij die langs het plein loopt. In de binnenplaats van het Palazzo, waar we op uitkomen na het betreden van de hoofdingang, kunnen enkele fragmenten van de cyclopische afmetingen van het standbeeld van keizer Constantijn bewonderd worden. Dit beeld, dat in de absis van de Basiliek van Maxentius stond, was 12 meter hoog. Achter in de binnenplaats staat nog een standbeeld van aanzienlijke afmetingen, dat de godin Rome voorstelt.

Aan de andere kant van het plein hebben Girolamo en Carlo Rainaildi, in opdracht van paus Innocentius X, het Palazzo Nuovo gebouwd.

Beide gebouwen, die op het Piazza del Campidoglio uitkijken (Palazzo Nuovo en Palazzo dei Conservatori), huisvesten de prestigieuze CAPITOLIJNSE MUSEA, die de oudste openbare verzameling kunstwerken ter wereld bevatten en uit het jaar 1471 dateren, toen paus Sixtus IV aan de gemeente Rome een eerste groep bronzen beelden schonk. Het complex is in het jaar 2000, na een belangrijke restauratie, aanzienlijk uitgebreid waarbij het Tabularium via een verbindingsgalerij toegankelijk voor het publiek geworden is, Palazzo Caffarelli opnieuw geopend is en Palazzo Clementino aangekocht is.

SANTA MARIA IN ARACOELI (zie boven) verrijst op het hoogste punt van het Capitool, waar zich de Arce of citadel van Rome bevond. Een legende verhaalt dat Augustus hier een altaar voor de “Eerstgeborene van God” oprichtte, geïnspireerd door het orakel van Sibilla dat de geboorte van Jezus had voorspelt. Deze kerk erfde de glorie van het antieke Capitool: het werd de nationale kerk van de adel en van het volk van Rome en belangrijkste zetel van de Senaat in de middeleeuwen.

De ‘Capitolijnse Basiliek’ is bekend om de eeuwenoude relikwieën, de graven, de fresco’s, het vergulde plafond en de oudheid van het materiaal. Vroeger behoorde het toe aan de Griekse Monniken maar in 883 ging het over op de Benedictijner Paters, tot het jaar 1250, waarin het aan de Fran ciscanen werd gegeven. We bereiken de hoofdingang van de kerk via een monumentale trap van 124 treden, die in 1348 gebouwd werd als votiefgeschenk aan de Madonna, die de stad van de vreselijke pest had verlost.

2 Het Colosseum en de Forums

De Romaanse, incomplete voorgevel van baksteen vertoont hier en daar nog sporen van mozaïek uit de late XIIIde eeuw.

PIAZZA VENEZIA dankt haar naam aan Palazzo Venezia, dat de vrijgevige Venetiaanse Paulus II (1461-1471), toen nog kardinaal, in 1455 liet bouwen. Het was het eerste grote renaissancegebouw van Rome en het was verrijkt met uitzonderlijke kunstwerken. Het is een typisch voorbeeld van deze eerste Renaissanceperiode en gaf de overgang aan van het gefortificeerde middeleeuwse kasteel, waar het nog enkele kenmerken van draagt, naar het moderne paleis. Het Monument aan Victor Emanuel II (ook wel het “Vittoriano” genoemd) werd ontworpen door Giuseppe Sacconi (1885-1911). Het rust aan de voet van het Capitool, in het hart van Rome, en verstoorde, door de enorme omvang ervan, de antieke verhoudingen tussen de heuvel van het Capitool en de omliggende zone. De Venetiaanse beeldhouwer Chiaradia werkte twintig jaar lang aan het ruiterbeeld van de koning, dat na zijn dood door Gallori (1901) voltooid werd. De machtige basreliëfs aan de basis vertegenwoordigen de belangrijkste Italiaanse steden en werden ontworpen door Maccagni, die jarenlang met Sacconi samenwerkte voor de plastische decoraties. De twee kolossale vierspannen, met gevleugelde Victoria’s, waarvan het donkergeworden brons afsteekt tegen het heldere marmer, en die een duidelijk herkenningspunt vormen in het Romeinse panorama, werden in 1908 door Carlo Fontana en Paolo Bartolini tot stand gebracht. In het midden bevindt zich het Altaar van het Vaderland, met het standbeeld van Rome, aan de voet waarvan in 1921 het Graf van de Onbekende Soldaat werd geplaatst, ter nagedachtenis van de soldaten die sneuvelden tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Vanaf Piazza Venezia begint de Via dei Fori Imperiali, een brede rechte straat die in 1932 werd aangelegd, en zonder scrupule de ruïnes van de Keizersfora, waar het zijn naam aan ontleende, in tweeën sneed.

FORUM VAN TRAIANUS. Keizer M. Ulpius Traianus werd in 53 na Chr. in Italica (Spanje) geboren. De grote en formidabile prestatie tijdens zijn regering was de uitbreiding van het Keizerrijk naar het oosten toe, voorbij Dacië (Roemenië). Na vele jaren van militaire campagnes keerde Trajanus beladen met schatten naar Rome terug. Na de triomfviering wilde hij zijn overwinning vastleggen en besloot een Forum te stichten dat alle andere in grootte en pracht moest overtreffen. Het werk werd aan de grote architect Apollodorus uit Damascus toevertrouwd. Om de ruimte te creëren voor de bouw van het Forum van Trajanus werd 61 miljoen vierkante meter aarde afgevoerd. De nivellering van een groot gedeelte van het Quirinaal resulteerde in de verdubbeling van de oppervlakte van de reeds bestaande Forums. Het nieuwe Forum werd de meest bewonderswaardige plek van de stad.

Maar het werkelijk grote monument van de oorlog met Dacië is de edele Zuil. Aan de voet van de Zuil werd de as van de overleden keizer bijgezet, en op de top bevond zich zijn standbeeld. De Zuil bestaat uit 19 opeen gestapelde marmeren blokken en een interne wenteltrap die naar boven leidt. Het belangrijkste gedeelte van dit historische monument is de wentelvormige rij gebeeldhouwde figuren die de zuil bekleedt en ons een documentair inzicht verschaft in wapens, kunstvormen en gebruiken van zowel Romeinen als Daciërs. Hier zien we de bruggen die Trajanus bouwde, de vestigingen die hij aanviel, de veldslagen die hij won, en de op de vlucht geslagen vijanden.

De antieke interpretaties van de inscripties op de Zuil worden nu als exact beschouwd. Ze vertellen ons hoe hoog de heuvel was, die afgegraven werd om ruimte te maken voor het nieuwe Forum aan de voet van de hellingen van het Quirinaal. Er is maar weinig over van de grote gebouwen die de Zuil omgaven: de Ulpia Basiliek, bestemd voor de administratie van de rechtspraak, de twee bibliotheken, een Griekse en een Latijnse, en de tempel die aan Trajanus zelf gewijd was.

Op het gedeelte van de Quirinaalheuvel dat was afgevoerd om plaats te maken voor het Forum, werden de MARKTEN VAN TRAJANUS geplaatst. Deze markten bestaan uit een lager gelegen halve cirkel van gebouwen met drie verdiepingen, die op exellente wijze bewaard zijn gebleven, en een hoger gelegen groep gebouwen die onder andere een enorme gewelfde basiliekachtige zaal bevat. Samen vormen zij een bewonderenswaardig geheel waarin de puur architectonische waarde versmelt met het scenografische en ruim opgezette schouwspel. De goede staat waarin het complex verkeert maakt het geschikt voor tentoonstellingen en culturele manifestaties. De ingang bevindt zich in Largo Magnanapoli, in Via IV Novembre.

Het FORUM VAN JULIUS CAESAR, ingezegend in 46 voor Chr. en voltooid door Augustus, was de eerste van de zogenoemde Fori Imperiali, de Keizersfora, en werd gesticht met de roofbuit van de overwinningen in de Gallische Oorlogen. Het wordt gevormd door een rechthoekig plein waarvan de vier zijden door zuilengalerijen zijn omgeven. Achterop het plein bevindt zich de Tempel van Venus Génetrix.

De familie Julia, waartoe Caesar behoorde, beroemde zich op haar afstamming van Julo, zoon van de Trojaanse held Aeneas die, volgende de Homerische mythologie, geboren werd uit de sterfelijke Anchises en de godin Venus. Er werden vele kunstwerken in de tempel geplaatst, waaronder het beeld van Venus de moeder, gebeeldhouwd door Archesilaos. Het Forum van Julius Caesar overschrijdt in haar eenvoud toch de beperkte afmetingen die het Republikeinse tijdperk typeren en benadrukt, vanuit historisch standpunt bezien, de overgang naar het keizertijdperk. Het vormt inderdaad het model van het herdenkingsplein dat we terugvinden in de latere monumentale complexen zoals het Forum van Augustus, het Forum van Domitianus, het Forum van Nerva en dat van Trajanus. Het Forum werd uitgebreid door Trajanus, die er de Argentaria Basiliek aan toevoegde, terwijl de Tempel samen met de Zuil van Trajanus opnieuw werd ingewijd in mei van het jaar 113.

Het FORUM VAN AUGUSTUS. Na de moord op Caesar begaven de belangrijkste samenzweerders, Brutus en Cassius, zich naar het Oosten om de provincies Syrië en Macedonië in bezit te nemen. In het jaar 42 voor Chr. ontmoetten ze elkaar met hun legers in Filippi om de erfgenamen van Caesar, Ottavianus en Marcus Antonius, het hoofd te bieden. En zoals Julius Caesar in Farsala gezworen had, zo zwoor de toekomstige Augustus in Filippi: als hij zou winnen zou hij in een nieuw Forum een tempel wijden aan Mars, vader van het Romeinse volk en god van de oorlog. Na de overwinning en de dood van de twee samenzweerders, maakte Augustus zijn belofte waar en richtte in het jaar 2 voor Chr., op de eerste dag van de aan hem gewijde maand augustus, de Tempel van Mars Ultor (de wreker) op, in het centrum van het nieuwe Forum. Opgravingen hebben grandioze overblijfselen van dit Forum en van de gigantische Tempel blootgelegd. Hiervan getuigen de drie Corynthische zuilen van wel 15 meter hoog. Augustus was de eerste keizer (27 voor Chr.14 na Chr.). Onder zijn regering werd Jezus Christus geboren.

Het FORUM VAN NERVA. Begonnen door keizer Domitianus, werd het Forum in 97 na Chr. ingewijd door diens opvolger Nerva, waaraan het de naam ontleende. Aangezien het na de Fora van Caesar en Augustus werd gebouwd. kon dit Forum slechts een beperkte ruimte innemen en werd het vooral in de breedte uitgebreid. Hier stond de Tempel van Minerva tot het jaar 1606, toen paus Paulus V de tempel liet afbreken om het marmer ervan te gebruiken voor de bouw van de Fontana Paolina op de Gianicoloheuvel.

TEMPLUM PACIS. Het complex van de Keizersfora werd in de richting van het Colosseum afgesloten met deze enorme tempel. Tijdens de opgravingen die in 19992000 plaatsvonden werden nieuwe resten van deze laatstgenoemde twee complexen blootgelegd waardoor de kennis hierover aanzienlijk uitgebreid kon worden.

Aan het einde van de Via dei Fori Imperiali, tussen de heuvels van het Esquilinus, het Palatijn en het Celio, rijst in de meest universele zin van het woord een van de wonderen van de Romeinse beschaving voor ons op: het COLOSSEUM.