Judith & Betsy E-Book

Gerard Leerkes

• Herausgeber: Mijnbestseller.nl
• Kategorie: Sachliteratur, Reportagen, Biografien
• Sprache: Niederländisch

Seitenzahl: 50

Veröffentlichungsjahr: 2024

Beschreibung

Als Judith Heijmerikx in 1925 ongehuwd zwanger raakt ligt een huwelijk met Antoon, 'de zönne van Iesseldiek', voor de hand. Maar het vaderschap moet geheim blijven en ze wordt naar het opvanghuis Moederheil in Brabant gestuurd. Een half jaar later keert ze met haar dochter Betsy terug in Wijhe, waar blijkt dat het toegezegde huwelijk met Antoon niet doorgaat. Judith trouwt zes jaar later met Geert Schuiling, die erkent Betsy als zijn dochter. Het leven gaat daarna verder aan de Spoorstraat in Wijhe. Gezinsuitbreiding en de Tweede Wereldoorlog eisen de aandacht op. Als Judith in 1974 op haar sterfbed aan Betsy vraagt om een telefoonnummer te bellen als ze is overleden, raakt dat het verleden van hen beiden. Maar wat geweest is, is geweest. Ofwel: 'De molen draait niet met de wind van gisteren'.

Leseprobe

Judith & Betsy

Judith & Betsy

Gerard Leerkes

Auteur & Coverdesign: Gerard Leerkes

Coverfoto: Betsy 1942 (privé collectie)

https://www.mijnbestseller.nl/gerardleerkes

ISBN: 9789403634302

Uitgave 2

© Gerard Leerkes (Almelo, 2021)

Voorwoord

Dit levensverhaal gaat over Judith en Betsy, moeder en dochter. Als Judith in 1925 ongehuwd zwanger raakt ligt een huwelijk met molenaarszoon Antoon voor de hand. Maar het vaderschap van 'de zönne van Iesseldiek' moet geheim blijven en ze wordt naar het opvanghuis Moederheil in Brabant gestuurd.

Vijf maanden na haar opname in Moederheil keert ze met haar dochter Betsy terug in Wijhe, waar blijkt dat het toegezegde huwelijk met Antoon niet doorgaat. Judith trouwt zes jaar later met Geert en hij erkent Betsy als zijn dochter. Het leven gaat daarna verder, gezinsuitbreiding en de Tweede Wereldoorlog vragen de nodige aandacht. Als Judith vele jaren later op haar sterfbed aan Betsy vraagt om een telefoonnummer te bellen nadat ze is overleden, raakt dat het verleden van hen beiden.

Wat Judith en Betsy overkwam is niet uniek. Veel ongehuwd zwangere vrouwen en buitenechtelijke kinderen dragen een kras op hun ziel met zich mee. Afstammingsvragen zijn anno 2021 nog steeds een actueel onderwerp en onderzoek blijft nodig om verwantschap te achterhalen. Dankzij het FIOM (Specialist bij ongewenste zwangerschap en afstammingsvragen) kunnen soms nog onbekende gegevens uit een ver verleden achterhaald worden. Dat was ook hier het geval.

Het FIOM vond in de archieven van het voormalige opvanghuis voor ongehuwde moeders Moederheil in Ginneken (Brabant), vijfennegentig jaar na dato, nog twee handgeschreven notities terug. De inhoud daarvan bracht enkele nieuwe feiten aan het licht, wat hadden we dat graag eerder geweten. Maar de tijd is verstreken en wat geweest is, is geweest: ‘De molen draait niet met de wind van gisteren.’

Gerard Leerkes (zönne van Betsy)

[email protected]

Judith

Het jaar 1900, het lijkt een eeuw geleden. Sterker nog, het is meer dan een eeuw geleden. In dat jaar wordt op 23 januari Judith Heijmerikx geboren en ze krijgt de doopnamen Elisabeth Judith Maria. De gelukkige ouders zijn Johannes Ludowikus (Jans) Heijmerikx en Johanna Maria Beldman. Haar vader, die is geboren op 11 maart 1850, trouwde op 19 februari 1892 met Johanna Maria Beldman. Jans is pachtboer op boerenerve Het Denselaar. De boerderij ligt niet ver van het aan de rivier de IJssel gelegen dorp Wijhe. Ze krijgen zes kinderen.

Foto: Johanna Maria Beldman & Johannes Ludowikus (Jans) Heijmerikx (1895).

Op zesjarige leeftijd gaat Judith naar de katholieke lagere school op de Boerhaar, een gehucht nabij Wijhe. Op dezelfde school zitten ook haar broers Willem en Anton. Het in die tijd niet vanzelfsprekend dat kinderen naar school gaan. Meisjes worden nog wel eens thuisgehouden om te helpen in het gezin, de jongens om te helpen bij het oogsten. Als op een dag in 1908 de fotograaf langskomt zet hij haar voor het eerst, met de andere kinderen, op de foto. Het schoolhoofd poseert deftig ‘en profiel’, het is een functie met aanzien en vergelijkbaar met een notaris of huisarts.

Foto: Lagere school Boerhaar (1908): Judith bovenaan 3e van links. Onderaan v.l.n.r. haar broers Willem en Anton.

Na de lagere school gaat ze, net als veel andere meisjes die van het platteland komen, op de boerderij meehelpen. Maar een jaar later slaat het noodlot toe, op 9 augustus 1913 overlijdt haar moeder. Haar drieënzestigjarige vader Jans blijft achter met zes kinderen in de leeftijd variërend van 10 jaar tot 20 jaar. Judith neemt vanaf dat moment samen met haar zus Dina de huishoudelijke taken op zich.

Judith trekt veel op met haar zus. Als ze wat ouder is gaan ze samen schaatsen of naar muziek- en toneelvoorstellingen in Wijhe. Ook zijn ze te vinden op feesten in de omliggende buurtschappen.

Als gezin hebben ze intensief contact met familie, buren en kennissen, bijna dagelijks spreken ze elkaar. Op die manier wisselen ze informatie uit. Sociale contacten worden niet alleen intensief onderhouden, maar ze helpen elkaar ook bij het landbouwwerk of na een overlijden bij het ‘kisten’ van de overledene. Er is ook regelmatig vertier op de boerderij. Er wordt accordeonmuziek gespeeld en twee broers van Judith, Anton en Willem, richten op de Boerhaar de fanfare Amicitia op.

Het is een hechte familie met veel sociale contacten en een energieke vader. Als boerenerve Het Denselaar wordt verkocht verhuizen ze naar boerenerve Het Westerkamp. Na een pachtperiode koopt Jans de boerderij in 1923 voor de prijs van hfl. 31.214,-

Zwanger

Op 14 augustus 1925 gaat de 25-jarige Judith met haar zus naar Broekland voor het jaarlijkse Elshoffeest. Het is een happening waar veel jongeren uit de omliggende buurtschappen elkaar op het festivalterrein ontmoeten. Na terugkomst is Judith enkele dagen ziek en haar vader maakt zich ongerust. Hij laat de huisarts komen. Zijn onderzoek wijst uit dat ze niet ziek, maar zwanger is.

Foto: Judith Heijmerikx.

Judith heeft al enige tijd een relatie met Antoon IJsseldijk, de molenaarszoon uit het dorp. Hij is 21 jaar en speelt in zijn vrije tijd in de Wijhese symfonie. Op een zwangerschap heeft Judith niet gerekend. Wat moet en kan ze doen, hoe denkt Antoon erover? Nader beraad maakt duidelijk dat een huwelijk met Antoon voor de bevalling niet gaat plaatsvinden. Dat betekent dat ze ongehuwd moeder wordt. Daar komt bij dat ze het vaderschap nog geheim willen houden. Ze weet niet goed waar dat vandaan komt, Antoon lijkt geen grip te hebben op wat hij zelf wil. Hij geeft veel om haar en wil eigenlijk wel trouwen, zo vertelt hij haar. Maar ergens houdt iets of iemand dat tegen en moet er een andere oplossing gevonden worden. Antoon bevestigt de relatie met Judith en wordt aangesproken op zijn financiële verplichtingen. Gerechtelijke stappen om zijn vaderschap te bekrachtigen zijn niet nodig, waardoor het ook niet in de openbaarheid komt. Aan Judith wordt de toezegging gedaan dat een huwelijk met Antoon na de bevalling zal plaatsvinden en hij het kind dan als het zijne zal erkennen.

Foto: Antoon IJsseldijk.